Tinh thần ấy được thể hiện trong tiết học văn bản Chuyện cổ tích về loài người của nhà thơ Xuân Quỳnh do cô giáo Lê Thị Dịu thực hiện cùng học sinh lớp 6A6, Trường THCS Chu Văn An, phường Yên Sở.
Ảnh 1. Giáo viên gợi mở, dẫn dắt học sinh bước vào hành trình khám phá văn bản Chuyện cổ tích về loài người của nhà thơ Xuân Quỳnh.
Với cách kể giàu tưởng tượng, Chuyện cổ tích về loài người đưa học sinh trở về một thế giới thuở ban đầu, nơi mọi vật dường như lần lượt xuất hiện vì trẻ em. Từ những hình ảnh gần gũi trong bài thơ, giáo viên tổ chức các nhiệm vụ học tập để học sinh khám phá sự thay đổi của thế giới trước và sau khi trẻ em ra đời, qua đó từng bước nhận ra vị trí của trẻ thơ trong thế giới được nhà thơ kiến tạo.
Thay vì tiếp nhận kiến thức theo một chiều, học sinh được đặt vào vị trí của người đọc và trực tiếp làm việc với văn bản. Qua hệ thống câu hỏi gợi mở, các em tìm kiếm chi tiết, trình bày suy nghĩ, lắng nghe ý kiến của bạn và bổ sung, điều chỉnh cách hiểu của mình. Những trang sách, vở ghi và sản phẩm học tập vì thế trở thành nơi lưu lại cả quá trình đọc và khám phá văn bản của mỗi học sinh.
Ảnh 2.Học sinh chủ động trình bày ý kiến, trao đổi cách cảm nhận về những hình ảnh, chi tiết trong văn bản.
Từ thế giới thiên nhiên được soi sáng bởi sự xuất hiện của trẻ nhỏ, bài học tiếp tục dẫn học sinh đến với tình yêu thương của gia đình và nhà trường. Hình ảnh người mẹ với lời ru, người bà với những câu chuyện và mái trường với thầy cô, bạn bè được học sinh tìm hiểu thông qua các nhiệm vụ cá nhân, trao đổi và trình bày sản phẩm. Từng chi tiết thơ không chỉ được nhận diện mà còn trở thành điểm khởi đầu để các em lí giải ý nghĩa của tình yêu thương, sự chăm sóc và những điều tốt đẹp mà người lớn dành cho trẻ em.
Ảnh 3. Từ những câu hỏi gợi mở, học sinh đọc văn bản, ghi chép và từng bước hoàn thiện cách hiểu của mình.
Trong quá trình ấy, giáo viên giữ vai trò tổ chức và dẫn dắt: đặt câu hỏi, định hướng học sinh trở lại với từ ngữ, hình ảnh của văn bản, đồng thời tạo khoảng trống để các em tự suy nghĩ và diễn đạt. Hoạt động cá nhân được kết nối với trao đổi giữa các học sinh và chia sẻ trước lớp, giúp việc đọc văn không dừng lại ở việc tìm một đáp án có sẵn mà trở thành quá trình kiến tạo cách hiểu.
Ảnh 4. Giáo viên lắng nghe, định hướng và kết nối những chia sẻ của học sinh với nội dung bài học.
Ảnh 5. Trao đổi cùng bạn giúp học sinh đối chiếu, bổ sung và hoàn thiện kết quả đọc hiểu.
Ảnh 6. Học sinh trình bày sản phẩm học tập sau khi hoạt động nhớm..
Qua Chuyện cổ tích về loài người, thế giới hiện lên vừa hồn nhiên, trong trẻo, vừa chan chứa tình yêu dành cho con trẻ. Cũng từ một bài thơ quen thuộc, giờ học Ngữ văn mở ra không gian để học sinh rèn luyện năng lực đọc hiểu, trình bày và hợp tác; quan trọng hơn, các em được tự mình đi từ những câu chữ đến nhận thức về tình yêu thương của gia đình, thầy cô và thế giới xung quanh.
Đó cũng là một hướng đi mà các giờ học Ngữ văn tại Trường THCS Chu Văn An đang hướng tới: để học sinh không chỉ “học về” một tác phẩm, mà thực sự tham gia vào quá trình đọc, khám phá và tạo lập ý nghĩa từ tác phẩm ấy.